Z cyklu „Lista strat” : wspomnienia [Dokument elektroniczny] / Stefan Pomarański ; red. Karolina Wanda Rutkowska . – Łowicz : Miejska Biblioteka im. A. K. Cebrowskiego, 2017.
Wspomnienia autora o poległych legionistach Franciszku Pększyc ps. „Grudziński” i Kazimierzu Janie Piątek ps. „Herwin”. Książka opracowana na podstawie oryginalnego wydania pt. Z cyklu Lista strat (Ze wspomnień), (Zamość 1915).
Fragment:
KAPITAN FRANCISZEK GRUDZIŃSKI-PĘKSZYC
Kto przeżyje – wolnym będzie;
Kto umiera – wolny już!
„Warszawianka”
Człowiek stworzony dla wojny.
Marzenia o wojnie wykołysały jego duszę, praca „na wojnę” pochłonęła jego wiek młodzieńczy… wojna porwała całą jaźń jego za sobą, wdarła się w najskrytsze tajniki myśli; wypieściła sobie godnego bojownika, – który nie splamił sztandaru… W okresie gorączkowych przygotowań w podziemnych kuźnicach pracy złożył swe zdolności na usługi wojskowej organizacji Polskich Drużyn Strzeleckich. Wstąpił do niej w roku 1910.
Rok ten jest przełomowym w jego życiu, bowiem wtedy zanalizowawszy swą duszę, złożył ją całą, bez zastrzeżeń, z iście żołnierską bezwzględnością Polsce w ofierze. Wyrwał z swego serca wszystko, co było tylko jego własnym, co mogło nadwątlić jego postanowienie, szarpnąć jego wolą.
Nie uznając połowiczności, rzucił dom, zerwał z najbliższą rodziną, zgniótł w piersi kiełkujące osobiste uczucie i poświęcił się całkowicie pracy nad wojskowością.